Strona ta poświęcona jest żywności i żywieniu

BULIMIA - ŻARŁOCZNOŚĆ PSYCHICZNA

Bulimia oznacza "jedzenie jak wół". W roku 1979 londyński psychiatra Gerard Russell wyodrębnił pewną liczbę swoich pacjentek z anoreksja, które cierpiały na "złowieszczą odmianę" tej choroby. Polegała ona na okresowych napadach żarłoczności z utrata kontroli nad ilością spożywanych pokarmów. Dokładniejsze badania wykazały, że chociaż 40% chorych na anoreksję ma okresy żarłoczności, istnieją osoby nie cierpiące na te chorobę, które również przejadają się często (częściej niż 2 razy w tygodniu) i sytuacja ich trwa dłużej niż 3 miesiące. Stało się więc jasne, ze osoby te cierpią na zupełnie inną jednostkę chorobową, która nazwano bulimią (żarłoczność), a potem określono jako żarłoczność psychiczna (bulimia nervosa). Chorzy na bulimię, choć zdają sobie sprawę z utraty kontroli nad własnymi zachowaniami związanymi z odżywianiem się, przejadają się bardzo często, a następnie stosują sposoby kontrolowania wagi , które są niebezpieczne dla zdrowia. Osoby chore na bulimię zdają sobie sprawę, ze cierpią na zaburzenia odżywiania się. Są zafascynowane produktami spożywczymi, kupują książki kucharskie, czytają artykuły o jedzeniu i przygotowywaniu posiłków. Rozmowa o jedzeniu sprawia im przyjemność. Doznają nieodpartej chęci jedzenia wszystkiego. Zdają sobie jednak sprawę, że żarłoczność jest czymś innym niż zwykłe przejadanie się. Między okresami obżarstwa mogą w sposób rygorystyczny przestrzegać diety i próbować opanować wilczy apetyt.

KRYTERIA ROZPOZNAWANIA BULIMII

Z psychiatrycznego punktu widzenia z bulimią mamy do czynienie, gdy kobieta:

1.      ma nawracające okresy żarłoczności, kiedy zjada olbrzymie ilości pokarmu w ciągu krótkiego czasu ( zwykle w ciągu około dwóch godzin),

2.      czuje, że traci kontrolę nad swoim zachowaniem w czasie napadu żarłoczności,

3.      regularnie stosuje metody zapobiegania przyrostowi wagi ciała, takie jak prowokowanie wymiotów, nadużywanie środków przeczyszczających lub moczopędnych, ścisła dieta, głodówka lub bardzo wyczerpujące ćwiczenia fizyczne,

4.      ma średnio dwa napady żarłoczności w tygodniu ( i stosuje po nich sposoby prowadzące do zmniejszenia wagi) przez co najmniej trzy miesiące,

5.      przesadnie skupia uwagę na swojej sylwetce i wadze,

6.      zwykle zdaje sobie sprawę ze swojej choroby, ale sama nie potrafi sobie pomóc,

7.      opisane zaburzenia w odżywianiu się nie występują dodatkowo w przebiegu anoreksji

Specjaliści w dziedzinie zaburzeń odżywiania się dzielą pacjentki na dwie grupy:

1.      "podtyp przeczyszczający się" - są to kobiety, które po okresach przejadania się stosują wymioty i środki przeczyszczające

2.      "podtyp nie przeczyszczający się" - kobiety, które ograniczają ilość przyjmowanego pokarmu ( aż do głodówki) między okresami przejadania się lub wykonują wyczerpujące ćwiczenia, ale nie prowokują wymiotów ani nie nadużywają środków przeczyszczających.

PRZYCZYNY NAPADÓW OBŻARSTWA

Mówi się, ze istnieją pewne czynniki, które mogą wywołać napad żarłoczności u podatnej na to osoby. Większość kobiet twierdzi, ze przed atakiem czują się nadmiernie spięte. Trzy czwarte twierdzi, ze napady wyzwala samotność i nuda oraz ciągłe myśli o jedzeniu. Niekiedy tylko to głód wyzwala obżarstwo. Jednak z praktyki wiem, iż to nie głód jest przyczyną napadów, ale "miłość" do jedzenia. Bulimiczka nie potrafi sobie odmówić jedzenia, które coraz bardziej ją pogłębia.

CZAS TRWANIA I CZĘSTOTLIWOSĆ NAPADÓW

Czas trwania napadów zazwyczaj wynosi mniej niż dwie godziny, ale zdarzają się tez osoby, u których czas ten wynosi aż 8 godzin. . Kobiety chore postrzegają swoje napady żarłoczności jako kilkuetapowe, a liczba "obżarstw" każdego dnia napadu wynosi od jednego do sześciu. Inne osoby twierdzą, iż mają wrażenie, ze ich napady mają charakter oddzielnych epizodów, a jest ich 10-20 dziennie, każdy zaś kończy się prowokowaniem wymiotów. Jeszcze inna grupa chorych opisuje swoje napady trwające dniami lub tygodniami, rozumiejąc przez to, że przymus jedzenia trwa i jest obecny nawet wówczas, gdy idą spać i gdy się budzą, chociaż oczywiście nie objadają się przez cały czas.

Osoby, u których napady żarłoczności występują co najwyżej dwa razy w miesiącu, nie są chore na bulimie. Mogą one jednak cierpieć na zaburzenia związane z objadaniem się, a prowokowanie przez nie wymiotów nie leży tyle w psychice, a w tym, iż są przejedzone i "pozbywają" się jedzenia, by sobie ulżyć.

UPODOBANIA ŻYWIENIOWE

Każda osoba chorującą na bulimie, podczas napadu sięga po jedzenie, którego nie zjadłaby w innym momencie. Według chorych są to tzw. "złe jedzenie" do, których zaliczają potrawy tłuste, kaloryczne, bezwartościowe. Są to także pokarmy, które łatwo szybko połknąć oraz potem łatwo zwymiotować. Pokarmy te to głównie przetwory mleczne lub płynne.

Ilość i rodzaj pokarmów zjadanych podczas napadów zależy głównie od upodobań chorych. chorych jednej mogą występować różne upodobania w różnych okresach żarłoczności. Niektóre pacjentki zjadają wszystko, cokolwiek znajduje się w domu i co nadaje się do zjedzenia, w tym pokarmy z puszki, pokarmy dla niemowląt, pokarmy mrożone, a także odpadki z kosza. Zdarza się że chore sięgają nawet po produkty, które na surowo nie nadają się do spożycia, takie jak: mąka, suchy makaron, kasza, ryż.

Przykład pokarmów spożytych podczas objadania się w ciągu 4 godzin:
Bochenek chleba, słoik smalcu, słoik miodu, 500 g płatków owsianych, 2 kostki masła, jeden mały tort, 7 batoników snikers, 3 tabliczki czekolady, opakowanie mleka w proszku, pudełko lodów (500 ml) , 200 g orzeszków, 2 duże paczki chipsów, tosty z serem (2 bułki), 100g paluszków, 5 bułek, 5 jajek w postaci jajecznicy, słoik dżemu.
W sumie daje to:
Energia: 18053, Tłuszcze: 831.6, Białko: 406, Węglowodany: 2304,

METODY STOSOWANE W CELU UTRZYMANIA WAGI

Ponieważ osoby chore wiedzą, że staną się otyłe jeśli będą się objadać i nie będą kontrolować i korygować swojej wagi. Strach przed otyłością jest tak wielki, ze osoby w celu utrzymania niskiej wagi, stosują następujące metody:

1.      wymiotują w trakcie napadów obżarstwa i po nim,

2.      wymiotują po każdym posiłku (nawet tym składającym się z "dobrych pokarmów"),

3.      nadużywają środków przeczyszczających ( w pewnym momencie ich zażywania dochodzą nawet do 60 tabletek, przy czym zdrowej osobie wystarczy jedna, by się przeczyścić),

4.      pomiędzy napadami wilczego apetytu stosują głodówki lub trzymają ścisłą dietę,

5.      ćwiczą do utraty tchu,

Około 60% osób mających napady żarłoczności przyjmują tabletki odchudzające, które działają również przeczyszczająco, a pewna liczba chorych bierze leki hamujące apetyt.

Około 40% chorych objadających się przyjmuje duże dawki leków moczopędnych, ponieważ wierzą, ze te tabletki umożliwią im redukcję wagi, a w rzeczywistości tabletki tylko odwadniają im ich organizm.

Około 10% chorych nadużywa alkoholu lub zażywa narkotyki, które hamują apetyt

PRZYCZYNY BULIMII

W świecie nauki funkcjonują teorie, które mówią , że podłożem bulimii mogą być:

1.      słaby kontakt z matką we wczesnym dzieciństwie,

2.      emocjonalne zaniedbanie dziecka,

3.      konflikty rodzinne,

4.      zaburzenia mechanizmów samoregulacji i samokontroli,

5.      uszkodzenie ośrodka sytości w mózgu,

6.      brak samoakceptacji,

7.      potrzeba bliskości drugiej osoby, z którym osoba chora nie potrafi sobie poradzić

SKUTKI BULIMII

Skutki fizyczne to:

1.      zmęczenie

2.      ospałość

3.      dyskomfort w jamie brzusznej

4.      zaparcia

5.      nieregularne miesiączki lub ich brak

6.      sucha skóra

7.      zgrubienie skóry palców

8.      uszkodzenia tylnej ściany gardła i przełyku aż do przerwania jego ciągłości

9.      rozstepy skórne wynikajace z wahań wagi

10.  opuchnięcie twarzy

11.  biegunki i zaparcia wynikające z nadużywania środków przeczyszczających

12.  bóle glowy, miesni, gardla.

13.  awitaminoza

14.  rozciągnięcie do znacznych rozmiarów żołądka

15.  osłabienie serca, wątroby i układu pokarmowego

16.  uszkodzenie szkliwa zębów (wyszczerbienia, nierówności

Skutki psychologiczne to:

1.      zły nastrój

2.      niechęć do samej siebie

3.      napięcie

4.      stany depresyjne

5.      niepokój

6.      poczucie wstydu, upokorzenia, poczucie braku kontroli nad wlasnym zyciem

7.      psychiczne uzaleznienie sie od wymiotowania, srodków przeczyszczajacych czy odwadniajacych

CELE LECZENIA

Cele leczenia bulimii to:

1.      pomoc kobiecie w przyjęciu nowych postaw wobec sposobów jedzenia, sylwetki i wagi ciała,

2.      pomoc w ograniczeniu zainteresowania sprawami jedzenia,

3.      pomoc w utrzymaniu wagi ciała w granicach normy

4.      nauczenie spożywania 3 posiłków dziennie w regularnych godzinach,

5.      pomoc w unikaniu nieodpowiednich metod redukcji wagi,

6.      pomoc w uzyskaniu panowania nad zmianami nastrojów i zbytnią emocjonalnością,

7.      pomoc w wyrobieniu własnej wartości,

8.      pomoc w pokochaniu siebie i otaczającego świata,

METODY

Podstawowym warunkiem wyleczenia się z bulimii jest silna wola powrotu do normalnego życia. Osoba chora musi pokochać siebie i otaczający ja świat. Polecanym przez lekarzy sposobem leczenia bulimii jest tzw. terapia poznawczo-behawioralna. Polega ona na tym, iż lekarz stara się usunąć objawy chorobowe i zmienić sposób myślenia chorego na temat własnej osoby. Chora musi mieć dobry kontakt z lekarzem, musi go po prostu lubić by ten mógł jej pomóc.

Ogólny schemat tej terapii przedstawia się następująco:

Przygotowanie:
Terapeuta zbiera szczegółowy wywiad dotyczący zaburzeń odżywiania chorego, bada stan fizyczny oraz psychicznego., stara się nawiązać dobry kontakt z pacjentka oparty na zaufaniu.

Etap I (1-8 tydzień, spotkania 2 razy w tygodniu)

1.      Terapeuta przekonuje pacjentkę do zapisywania wszystkiego co je, czas trwania posiłków i ilości zjedzonego pokarmu, a także myśli i odczuć towarzyszących jej podczas jedzenia. Zapisane informacje są omawiane podczas spotkań.

2.      Terapeuta oferuje możliwości alternatywnych zachowań, pomaga pacjentce przestać się objadać,

3.      Terapeuta umawia pacjentkę ze specjalista od żywienia, który uczy ją racjonalnego odżywiania.

Etap II (9 - 16 tygodnia)

1.      Terapeuta pomaga zrozumieć pacjentce czemu miewa napady żarłoczności; pomaga jej zmienić sposób myślenia o problemach związanych z zaburzeniami odżywiania się, sylwetką i wagi ciała; pomaga jej radzić sobie z problemami wywołującymi napady;

2.      specjalista od żywienia stara się urozmaicić dietę chorego o pokarmy , który wcześniej wzbudzały w niej lęk ( o tzw. "złe pokarmy");

Etap III ( 17- 24 tygodnia w trzy spotkania w dwutygodniowych odstępach)

1.      Terapeuta przekonuje pacjentkę do coraz rzadszych spotkań i wykorzystania tego co nauczyła się podczas terapii.

Z własnego doświadczenia wiem, że chora powinna pójść na jakiś czas do szpitala, by tam nauczono ją racjonalnego odżywiania. Oczywiście nie jest to jedyna opcja. Chora może tez wybrać opcje leczenia w systemie dziennym, dochodząc do szpitala, ale to mało kiedy wychodzi.

Przyczyny dla których pacjenta bezzwłocznie należy umieścić w szpitalu, bez prawa wyboru to:

1.      zły stan fizyczny psychiczny spowodowany stosowaniem niebezpiecznych metod kontrolowania wagi ciała,

2.      dodatkowe problemy natury psychicznej, np. depresja, zaburzenia osobowości, narkomania

3.      zagrożenie próbą samobójczą

4.      środowisko domowe, które uniemożliwia powrót do zdrowia

5.      typ osobowości pacjenta

6.      brak postępów w leczeniu ambulatoryjnym

Czasem w czasie leczenia pomocne są leki przeciw depresyjne, ponieważ depresja dość często towarzyszy bulimii.