| u Powrót Opracowanie : Jolanta Mielewczyk Gimnazjum nr 3 w Nowogardzie
WPŁYW WYSYPISKA KOMUNALNEGO NA ZDROWIE MIESZKAŃCÓW scenariusz lekcji otwartej gimnazjum Hasło programowe : Odpady i śmieci w naszym otoczeniu Zakres treści : wpływ zanieczyszczeń : powietrza , gleby i wody oraz innych czynników na zdrowie fizyczne i psychiczne człowieka , przegląd najbliższego terenu Cele nauczania : wiadomości : poznanie konkretnego przykładu zanieczyszczenia środowiska w najbliższej okolicy (dzikie wysypiska , wysypisko komunalne) , wpływ na zdrowie człowieka , sposób zapobiegania niekontrolowanej działalności człowieka , poznanie znaczenia utylizacji odpadów w gospodarce i ochronie środowiska . umiejętności : kształcenie umiejętności perspektywicznego myślenia i wyciągania wniosków , dotyczących zależności między gospodarką człowieka a ochroną środowiska . postawy: wyrabianie zaangażowanej postawy wobec otaczającej nas przyrody , uczenie odpowiedzialności za stan najbliższego środowiska . Metoda : inscenizacja z elementami dyskusji panelowej . Środki dydaktyczne : foliogramy obrazujące szkodliwy wpływ niezagospodarowanego wysypiska na środowisko , tabela obrazująca przyrost naturalny ludności , wykres kołowy dotyczący ścieków przemysłowych i komunalnych , materiały dotyczące wysypiska w Słajsinie . Przebieg lekcji :
- wycieczka na wysypisko śmieci w Słajsinie - wycieczka po najbliższej okolicy ( poszukiwanie dzikich wysypisk śmieci ) - na zajęciach koła LOP oraz na lekcjach biologii przeprowadzenie tematyki dotyczącej wpływu zanieczyszczeń powietrza , gleby i wody na zdrowie człowieka , utylizacji odpadów i rekultywacji terenów - na lekcjach sztuki wykonano prace plastyczne na temat - Odpady i śmieci w naszym otoczeniu - rozdzielono role : - zespół sędziowski , który miał za zadanie prowadzić rozprawę i ustosunkować się do poruszanych kwestii
II . Faza realizacyjna : Uczennica : Jeszcze 15-20 lat temu wydawało się , że człowiek ujarzmił przyrodę . W świadomości społecznej istniało przekonanie o wszechpotędze środków technicznych , kształtujących środowisko dla uzyskania dóbr materialnych i pożywienia . Równocześnie surowce i energię niezbędne do wytwarzania tych środków technicznych uważano za niewyczerpane w dającym się przewidzieć czasie . W tej chwili zdajemy już sobie sprawę z tego , iż nie jest to prawda . Historycznym momentem było postawienie tej kwestii na forum ONZ 26 V 69 r . przez Sekretarza Generalnego tej organizacji U Thanta . Wprawdzie w granicach poszczególnych państw problemy związane z wadliwym wykorzystaniem środowiska narastają z różną prędkością - zależy to od poziomu rozwoju gospodarki , panującego modelu konsumpcji , liczby mieszkańców , posiadanych surowców i energii itp . - jednak w skali globu niekorzystne tendencje widoczne są wyraźnie . W związku z powyższym poważnym problemem jest gospodarka odpadami . Zapraszam więc do udziału w lekcji - inscenizacji rozprawy dotyczącej ochrony środowiska . Proszę wstać , Sąd idzie ...
Sędzia : Otwieram rozprawę dotyczącą Miejskiego Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych pozwanego przez Wydział Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Nowogardzie . Proszę o zabranie głosu pana Prokuratora. Prokurator : Składowisko odpadów w Słajsinie znajduje się w odległości 10 km na północny - wschód od Nowogardu po prawej stronie drogi Wierzbięcin - Słajsino w odległości ok. 800 m od najbliższej miejscowości . W trosce o zdrowie mieszkańców żądam zamknięcia śmietniska i rekultywacji terenu . Dziękuję . Sędzia : Co w tej kwestii ma do powiedzenia przedstawiciel MZUK ? Przedstawiciel MZUK : Nasze składowisko wybudowano zgodnie z projektem technicznym Rejonowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Nowogardzie zatwierdzonym przez Wydział Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Urzędu Wojewódzkiego oraz Państwowy Inspektorat Sanitarny w Szczecinie . Proszę Wysoki Sąd o przyjęcie i zapoznanie się z warunkami eksploatacji ustanowionymi decyzją Urzędu Wojewódzkiego z dn. 01 . 09 . 97 r. . Ponadto nasze składowisko : - otoczone jest lasami , - posiada uszczelnienie naturalne w postaci piasków gliniastych , gliny piaszczystej , - ogrodzone jest siatką metalową , - nie przyjmujemy odpadów radioaktywnych , wybuchowych , palnych , odpadów zakaźnych pochodzących z zakładów medycznych czy weterynaryjnych , odpadów ciekłych . W związku z powyższym nie stanowimy zagrożenia dla najbliższego otoczenia .
Prokurator : Wszystko to jest prawdą , ale chciałbym zadać oskarżonemu kilka pytań . Czy to prawda , że składowisko graniczy z polami uprawnymi ? Oskarżony : Tak , ale odgrodzone jest pasem zieleni . Prokurator : Czy wody gruntowe tych okolic łączą się z wodami powierzchniowymi po stronie wschodniej? Oskarżony : Tak . Prokurator : Czy wyjazd i wjazd na wysypisko odbywa się tylko jedną bramą ? Oskarżony : Tak . Prokurator : Czy każdy wyjeżdżający samochód powinien przejechać przez wannę dezynfekcyjną ? Oskarżony : Tak . Prokurator : A jak jest zimą ? Czy dokonuje się dezynfekcji kół samochodowych ? Oskarżony : Nie jest to możliwe , bo brodzik zamarza , ale i nie osadza się nic na kołach . Prokurator : Dziękuję . Nie mam więcej pytań . Chciałbym powołać świadków - okolicznych rolników ze wsi Słajsino . Świadek I : Od kilku miesięcy zauważamy , że woda niezbyt ładnie pachnie i nie smakuje już tak , jak dawniej . Wody nie przegotowanej nie da się wypić , nawet zwierzęta nie chcą jej pić . Prokurator : Czy jakieś inne zmiany pan zaobserwował ? Świadek I : Tak , moje dzieci od kilku miesięcy cierpią na bóle brzucha i głowy . Prokurator : Dziękuję . Proszę drugiego świadka . Świadek II : Obserwujemy także zmiany w plonach uzyskiwanych z naszych upraw , są znacznie uboższe. Okoliczne lasy także cierpią z tego powodu , iglaki żółkną , gubią liście . Prokurator : Dziękuję . Proszę kolejnego świadka . Świadek III : W ostatnim czasie nasiliła się plaga szczurów , myszy , które wędrują do naszych zabudowań ze śmietniska . Prokurator : Dziękuję . Sędzia : Proszę obrońcę o przesłuchanie świadków . Obrońca : Czy panowie są przekonani , że zmiany , które odczuwacie lub obserwujecie są spowodowane obecnością składowiska ? Czy stosują panowie nawozy sztuczne ? Świadkowie : Tak Obrońca : Czy stosujecie gospodarkę żarową , czyli wypalanie traw ? Świadkowie : Tak
Obrońca : Czy wcześniej na terenie waszych gospodarstw i zabudowań nie pojawiały się myszy i szczury? Świadkowie : Tak , ale było ich mniej . Obrońca : W jaki sposób można to porównać ? Czy liczyliście ilość osobników ? Świadkowie : Nie Obrońca : Czy wasze dzieci nigdy nie chorowały , nie skarżyły się na dolegliwości żołądkowe , bóle głowy ? Świadkowie : Chorowały . Obrońca : Chciałbym przesłuchać przedstawiciela MZUK . Jak często badana jest woda w studni obserwacyjnej ? Oskarżony : Raz w roku . Obrońca : Czy w ostatnim badaniu wskaźniki były niezgodne z normami ? Oskarżony : Nie . Obrońca : Czy są czynione jakieś zabiegi mające na celu zapobieganie i zwalczanie plag ? Oskarżony :Tak , w celu uniknięcia plag gryzoni , much , komarów , ptactwa składujemy odpady wg wyznaczonego harmonogramu , przykrywamy warstwą izolacyjną , przesypujemy wapnem chlorowanym , dbamy o czystość na wysypisku i terenie przyległym . Są także stosowane środki owadobójcze . Obrońca : Jakie inne zabiegi pielęgnacyjne stosujecie ? Oskarżony : Sadzimy , nawozimy , podlewamy rośliny i młode sadzonki w ramach pasa zieleni izolacyjnej tak , by utrzymać gęste zadrzewienie wokół składowiska . Obrońca : Dziękuję . Sędzia : Czy prokurator ma pytania do oskarżonego ? Prokurator : Tak . Dlaczego w opracowaniu odnośnie składowiska mówi się o odstępstwach mogących powodować zagrożenie dla środowiska typu : ( czyta )
Oskarżony : Te odstępstwa mogą mieć miejsce , jeśli nie będziemy przestrzegać zasad BHP , o czym nie ma mowy . Prokurator : Czy zawsze w 100% można stwierdzić , że nie ma odcieków spod wysypiska ? Oskarżony : Nie , ale te rzeczy są na bieżąco kontrolowane , raczej nie powinny mieć miejsca. Prokurator : Raczej , ale nie na pewno ? Oskarżony : Tak. Prokurator : Czy wasze wysypisko jest ekologiczne ? Oskarżony : Nie , ale w przyszłości druga część będzie ekologiczna . Prokurator : Na czym to będzie polegało ? Oskarżony : W składowisku ekologicznym zabezpiecza się doły przeznaczone na odpady dodatkowo folią , co uniemożliwi odpływ cieczy . Prokurator : A co z tymi terenami ? Oskarżony : Zakłada się w projekcie , że zostaną poddane rekultywacji , polegającej na wysianiu i pielęgnacji mieszanką traw . Prokurator : Dziękuję , nie mam więcej pytań . Sędzia : Proszę biegłych z Instytutu Badań Ochrony Środowiska o wypowiedzenie się w kwestii , czy wysypisko odpadów jest groźne dla środowiska ? Biegli : PRZYROST NATURALNY LUDNOŚCI OD POŁOWY XVII WIEKU
Na podstawie powyższej tabeli wyraźnie widać , że eksplozja demograficzna w krajach trzeciego świata rozpoczęła się już w dwudziestych latach naszego wieku , zaś przedtem szybciej wzrastała liczebność krajów rozwiniętych . Duża liczba ludności i jej logarytmiczny wzrost w krajach najsłabiej rozwiniętych jest najpoważniejszym problemem naszych czasów i najtrudniejszym do rozwikłania zadaniem dla ochrony środowiska ze względu na olbrzymią presję jaką wywiera taka liczba ludzi na środowisko . Jest to tym bardziej niepokojące , że większość zagrożeń środowiska związana jest z produkcją zanieczyszczeń , eksploatacją surowców i zużywaniem energii i nadal pozostaje kwestia wyżywienia istniejącej liczby ludzi , a z wyżywieniem , dobrami materialnymi i bytem ludzi związana jest wzrastająca ilość odpadów . Obecnie w Polsce jest to szczególnie palący problem , gdyż odpady zalegają na wysypiskach ,ale również poza nimi . Wysypiska w naszym kraju są w 99% dzikimi , to znaczy śmieci zwozi się i zrzuca na jakieś miejsce , które najczęściej wybrane zostaje bez należytego uwzględnienia warunków środowiskowych i praktycznie pozostawia samym sobie . Powierzchnia zajmowana przez wysypiska w Polsce w 1977 r. Wynosiła ok. 2350 ha , czyli tyle , co Pieniński Park Narodowy . , a przecież stale rośnie. Źle zlokalizowane , niezagospodarowane wysypiska odpadów komunalnych wywierają bardzo silny i jak dotychczas w zbyt małym stopniu rozpoznany wpływ na środowisko . Zanieczyszczone zostają gleby i wody gruntowe , szkodliwe substancje są z wysypisk wymywane i poprzez wody podziemne rozprowadzane na duże obszary , zatruwają studnie i inne ujęcia wód . Wysypisko to miejsce ulatniania się mieszanin różnego rodzaju gazów pochodzących z rozkładu i spalania śmieci . To także teren bytowania wielu bakterii i organizmów chorobotwórczych , które roznoszone są przez żerujące tam ptaki i ssaki oraz wywiewane przez wiatr i wymywane przez wody , dlatego niezagospodarowane wysypiska są stałym potencjalnym źródłem zagrożenia epidemiologicznego . I w końcu - oszpecenie krajobrazu . Góry śmieci nie stanowią w żadnym przypadku elementu pozytywnego krajobrazu . Ostatnio plagą stały się różnego rodzaju nielegalne zrzuty odpadów w lasach , przy drogach , potokach . Pochodzą one zazwyczaj z pojedynczych gospodarstw wiejskich oraz domków letniskowych lub też bardzo często nieodpowiedzialni kierowcy pozbywają się niewygodnych ładunków , z którymi w ich mniemaniu nie bardzo wiadomo , co zrobić . Istnieje wiele różnych sposobów i technologii likwidacji i składowania odpadów komunalnych , żeby wymienić : wysypiska zagospodarowane , mechaniczne zagęszczanie i prasowanie wysokociśnieniowe odpadów , wysypiska kompostowe , wolne spalanie i wiele innych . Jak widać z powyższych rozważań problem odpadów nie należy do błahych i trzeba poświęcić mu znacznie więcej uwagi niż to uczyniono dotychczas .
SĄD UDAJE SIĘ NA NARADĘ . W TYM CZASIE UCZNIOWIE ODCZYTUJĄ NOTKI Z PRASY O WYSYPISKACH . OGŁOSZENIE WYROKU :
Miejski Zakład Usług Komunalnych jest zobowiązany w ciągu najbliższego roku podjąć zabiegi mające przyspieszyć powstanie wysypiska ekologicznego a obecne zamknąć i podjąć decyzję o rekultywacji terenu .
RECYTACJA WIERSZY III . FAZA PODSUMOWUJĄCA Krótka mowa przedstawiciela urzędu na temat planów gminy w stosunku do poruszanego problemu .
LITERATURA :
|