Program przygotowania uczniów klas IV

mgr Ireneusz Chojnowski
nauczyciel techniki
w Szkole Podstawowej
im. P. J. Gołaszewskiego
w Gołyminie-Ośrodku

Program przygotowania uczniów klas IV

Szkoły Podstawowej im. P. J. Gołaszewskiego w Gołyminie

do otrzymania karty rowerowej

Wstęp

Z chwilą ukazania się nowego zarządzenia karty rowerowe wydaje dyrektor szkoły (Art. 97 ust.2 ustawy Prawo o ruchu drogowym - Dz. U. Nr 129 z dn. 12 XI 2001r. poz. 1444). Pojawiło się nowe zadanie dla szkoły , które trzeba rozwiązać w sposób bardzo rozsądny. Należy przecież wyposażyć ucznia w wiedzę, a następnie wręczyć mu pierwsze prawo jazdy w życiu. Dyrektor nie wyda dziecku karty rowerowej tylko w celu zrealizowania chęci posiadania dokumentu przez ucznia, bo przecież musi złożyć na karcie podpis, który zobowiązuje do odpowiedzialności za edukację młodego rowerzysty. Ustalenia w sprawie przygotowania uczniów do karty rowerowej w szkole stanowią uszczegółowienia zapisów dotyczących szkół w ustawie Prawo o ruchu drogowym. Podstawą do wydania karty rowerowej jest arkusz zaliczeń, który musi być odzwierciedleniem elementarnej wiedzy, dzięki której uczeń może sprawnie i bezpiecznie poruszać się rowerem.

Najczęściej powyższe zadanie związane ze zdobywaniem jakże ważnej wiedzy dyrektor szkoły przekazuje do realizacji nauczycielom techniki. Jest to bardzo odpowiedzialne zadanie, to inwestycja w przyszłość. Od tego, w jaki sposób przygotujemy dzieci do świadomego uczestnictwa w ruchu drogowym, zależeć będzie ich zdrowie i życie. Dlatego też realizacja tego zadania wymaga szczególnie starannego doboru metod i form pracy oraz środków dydaktycznych. Jest to jednak zbyt odpowiedzialne zadanie, żeby realizować je tylko przy pomocy policjanta i pielęgniarki.

Praktyczne przygotowanie uczniów do bezpiecznego poruszania się po drogach powinno odbywać się w naturalnych warunkach, a nie na szkolnym boisku. Nauczyciel nie jest w stanie sam tego zrealizować. Do realizacji tego zadania powinni być włączeni rodzice

lub opiekunowie dzieci ubiegających się o uzyskanie karty rowerowej, tym bardziej, że wyrażają zgodę na wydanie tego dokumentu. Oni są pierwszymi nauczycielami i mają największe możliwości oddziaływania. Najlepiej znają swoje dziecko, jego słabe i mocne strony. To oni powinni dziecku pokazać, w jaki sposób należy zachować się na drodze. Powinni być świadomi, że do opanowania umiejętności zachowania się na drodze nie wystarczą zakazy i nakazy w rodzaju: bądź grzeczny, uważaj, gdy przechodzisz przez jezdnię, itp. Trzeba umożliwić dziecku zrozumienie, dlaczego czegoś nie wolno lub dlaczego należy tak postępować oraz pokazać, jak powinno się zachowywać i dostarczać pozytywnych wzorców zachowań. Dlatego też nauczyciel powinien przedstawić rodzicom założenia realizowanego programu przygotowującego uczniów do otrzymania karty rowerowej i włączyć ich do ścisłej współpracy. Tylko wspólny wysiłek szkoły, rodziców i instytucji związanych z bezpieczeństwem ruchu drogowego pozwolą przygotować młodych ludzi do świadomego uczestnictwa w ruchu drogowym, zaś w przyszłości zmniejszyć ich udział w wypadkach.

Czas realizacji:

Program obejmuje zakres wiedzy klasy IV szkoły podstawowej. Zawiera propozycję planu dydaktycznego.

Na realizację programu przeznaczono 17 godzin lekcyjnych Wychowania Komunikacyjnego w ramach przedmiotu technika, dwie godziny zajęć z zakresu udzielania pierwszej pomocy przeprowadzonej przez lekarza lub pielęgniarkę, a także dwie godziny praktycznej jazdy rowerem, które powinny być zrealizowane na zajęciach techniki lub wychowania fizycznego. Łączny budżet godzin - 21. Zajęcia mogą się odbywać w każdej pracowni z wykorzystaniem plansz, makiet itp. lub -jeżeli jest taka możliwość - w pracowni komputerowej z wykorzystaniem programów komputerowych np. "Klik uczy zasad ruchu drogowego"

Cele nauczania:

Głównym celem jest przygotowanie uczniów do bezpiecznego i partnerskiego uczestnictwa w ruchu drogowym jako rowerzysty.

Cele szczegółowe:

    -    osiągnięcie przez ucznia elementarnego poziomu orientacji o ruchu drogowym,
    -    organizowanie wszechstronnej aktywności ucznia,
    -    rozbudzanie zainteresowań dotyczących ruchu drogowego,
    -    kształtowanie umiejętności obserwacji i oceny sytuacji na drodze oraz podejmowanie
    -    właściwych decyzji,
    -    kształtowanie poczucia odpowiedzialności za bezpieczeństwo własne i innych uczestników w ruchu drogowym.

Warunki uzyskania karty rowerowej:
    -    ukończony dziesiąty rok życia,
    -    zgoda rodziców lub opiekunów prawnych dziecka,
    -    pozytywna opinia wychowawcy ucznia,
    -    znajomość obowiązujących zasad i przepisów bezpiecznego poruszania się rowerzysty w ruchu drogowym,
    -    znajomość znaków drogowych i ich interpretacji,
    -    umiejętność jazdy rowerem,
    -    znajomość podstawowych zasad i umiejętności udzielania pierwszej pomocy przedlekarskiej,

Treści nauczania:

Wiadomości

1. Droga i uczestnicy ruchu:

    -    elementy drogi i podstawowe pojęcia,
    -    prawidłowe poruszanie się pieszego w obszarze zabudowanym i poza nim,
    -    znaki drogowe obowiązujące pieszych.

2. Rower i jego wyposażenie:

    -    wyposażenie podstawowe i dodatkowe roweru,
    -    zasady bezpiecznej jazdy na rowerze,
    -    znaki drogowe przeznaczone dla rowerzystów.

3. Podstawowe zasady ruchu drogowego:

    -    zasada szczególnej ostrożności,
    -    zasada ograniczonego zaufania,
    -    zasada "Widzę i jestem widoczny",
    -    zasada ruchu prawostronnego,
    -    zasada pierwszeństwa nadjeżdżających z prawej strony (tzw. zasada prawej ręki).
4. Włączamy się do ruchu:
    -    zasada pierwszeństwa przy zmianie pasa ruchu lub zmianie kierunku jazdy,
    -    zasady prawidłowego wykonywania w/w manewrów,
    -    postój i zatrzymanie pojazdu,
5. Podstawowe manewry w ruchu drogowym:
    -    wymijanie, omijanie, wyprzedzanie i zawracanie,
    -    zakazy wykonywania w/w manewrów w określonych sytuacjach i miejscach.
6. Skrzyżowanie oznakowane:
    -    rodzaje skrzyżowań,
    -    znaki drogowe związane z ruchem na skrzyżowaniu,
    -    hierarchia ważności na drodze: znaków, sygnałów i poleceń,
    -    pojazdy uprzywilejowane, zachowanie się uczestników ruchu w stosunku do tych pojazdów, gdy są w akcji.
7. Znaki drogowe:
    -    znaki ostrzegawcze, zakazu, nakazu, informacyjne, kierunku i miejscowości, znaki poziome,
    -    cechy charakterystyczne poszczególnych znaków,
    -    umiejętność rozpoznawania znaków i ich interpretacji.
8. Ostrzeżenia i przestrogi dla rowerzystów:
    -    zasady zachowania i postępowania rowerzysty w różnych sytuacjach drogowych.
9. Udzielanie pierwszej pomocy:
    -    rodzaje niektórych urazów, sposoby ich opatrunku oraz sposoby ich uniknięcia.
Umiejętności:
    1. Rozpoznawanie układów w rowerze, ich mechanizmów i części.
    2. Przygotowanie roweru do bezpiecznej jazdy:
            -     ustawienie kierownicy i siodełka,
            -     sprawdzenie opon, działania świateł, działania hamulców, łańcucha.

    3. Utrzymanie dobrego stanu technicznego roweru poprzez konserwację bieżącą i okresową.
    4. Prawidłowe kierowanie rowerem
            -     utrzymanie prawidłowej postawy podczas kierowania,
            -     utrzymanie równowagi i prostoliniowego toru jazdy przy zmianie prędkości i wykonywaniu manewrów.
    5. Prawidłowe i bezpieczne wykonywanie manewrów przez rowerzystę.
    6. Rozpoznawanie znaków, sygnałów i poleceń dotyczących rowerzysty.
    7. Rozpoznawanie rodzajów dróg, i szczególnie niebezpiecznych miejsc, w tym rodzajów skrzyżowań.
    8. Dobór właściwego miejsca do jazdy rowerem.
    9. Rozpoznawanie szczególnie niebezpiecznych miejsc na drodze i zagrożeń wynikających z rożnych sytuacji drogowych.
    10. Rozpoznawanie urazów, prawidłowy dobór środka opatrunkowego i jego założenie.

PROPOZYCJA PLANU DYDAKTYCZNEGO

L.p.	Temat zajęć	Cele lekcji:	Cele operacyjne:
1.	Droga i uczestnicy ruchu	- poznanie elementów drogi, wyjaśnienie pojęć: droga, jezdnia uczestnik ruchu, pieszy - kształcenie umiejętności prawidłowego poruszania się pieszego w obszarze zabudowanym i niezabudowanym - poznanie znaków drogowych przeznaczonych dla pieszych	Uczeń: - zna i wyjaśnia pojęcia: droga, jezdnia, pobocze, chodnik, uczestnik ruchu, pieszy - potrafi wskazać znaki przeznaczone dla pieszych i zna ich znaczenie
2.3.	Rower, jego wyposażenie i eksploatacja	- rozróżnia części składowe roweru - ustalenie zasad bezpiecznej jazdy na rowerze - zna czynności konserwacyjne bieżące, okresowe i przed dłuższym przechowywaniem roweru - poznanie znaków drogowych przeznaczonych dla rowerzystów	- wymienia wyposażenie roweru i zna funkcje poszczególnych części - zna podstawowe zasady bezpiecznej jazdy na rowerze - potrafi przystosować rower do jazdy (regulacja siodełka i kierownicy, sprawdzenie działania hamulców, przekładni łańcuchowej i układu oświetleniowego) - potrafi oczyścić rower z zabrudzeń, - potrafi sprawdzić stan ogumienia oraz jego napompowania - rozróżnia znaki drogowe przeznaczone dla rowerzystów i zna ich znaczenie
4.	Podstawowe zasady ruchu drogowego	- poznanie podstawowych zasad ruchu drogowego: a) zachowania szczególnej ostrożności, b) ograniczonego zaufania, c) "Widzę i jestem widoczny", d) ruchu prawostronnego, e) pierwszeństwa nadjeżdżających z prawej strony.	- przestrzega podstawowych zasad ruchu drogowego - zna zasadę ruchu prawostronnego - wie, na czym polega reguła "prawej ręki" wyjaśnia różnicę pomiędzy zasadą szczególnej ostrożności, a zasadą ograniczonego zaufania - rozumie znaczenie znaków odblaskowych
5.	Włączamy się do ruchu	- poznanie zasad pierwszeństwa przy zmianie pasa ruchu lub kierunku jazdy - wdrażanie do prawidłowego wykonywania poszczególnych manewrów w ruchu drogowym	- wie, kiedy można zmienić kierunek jazdy lub pas ruchu - zna kolejność i zasady wykonywania czynności przy wykonywaniu manewru zmiany pasa ruchu lub kierunku jazdy
6.7.	Poznajemy podstawowe manewry w ruchu drogowym	- zapoznanie z manewrami wymijania, omijania i wyprzedzania - zapoznanie z miejscami i sytuacjami, w których obowiązują zakazy wykonywania w/w manewrów, - kształcenie umiejętności rozpoznawania znaków drogowych	- wie na czym polega różnica między manewrami wymijania, omijania i wyprzedzania - zna i rozumie pojęcie w/w manewrów - wie, kiedy i gdzie wykonywanie w/w manewrów jest zabronione, - wie, na czym polega manewr zawracania - wie, kiedy i gdzie nie wolno zawracać
8.	Skrzyżowanie oznakowane	- poznanie różnych rodzajów skrzyżowań oznakowanych - poznanie znaków drogowych związanych z ruchem na skrzyżowaniu ( ruch okrężny, stop, ustąp pierwszeństwa przejazdu, skrzyżowanie dróg, skrzyżowanie z drogą podporządkowaną) - poznanie hierarchii ważności znaków, sygnałów i poleceń, - poznanie grupy pojazdów uprzywilejowanych	- wie, z jakimi skrzyżowaniami może spotkać się na drodze, - rozróżnia znaki drogowe związane z ruchem na skrzyżowaniach, - zna hierarchię ważności sygnałów, znaków i poleceń na drodze, - wie, jakie pojazdy są uprzywilejowane i jak się w stosunku do nich zachować, gdy biorą udział w akcji,
9.10.	Znaki ostrzegawcze	- poznanie grupy znaków ostrzegawczych na podstawie ich cech charakterystycznych (kolor i kształt) - wdrażanie do umiejętnego odczytywania znaczenia znaków drogowych,	- zna i rozróżnia znaki ostrzegawcze - zna ich znaczenie i potrafi odpowiednio na nie reagować
11.12.	Znaki zakazu	- poznanie grupy znaków zakazu na podstawie ich cech charakterystycznych (kolori kształt) - wdrażanie do umiejętnego odczytywania znaczenia znaków drogowych	- zna i rozróżnia znaki zakazu - zna ich znaczenie i potrafi odpowiednio na nie reagować
13.14.	Znaki nakazu	- poznanie grupy znaków nakazu na podstawie ich cech charakterystycznych (kolor i kształt) - wdrażanie do umiejętnego odczytywania znaczenia znaków drogowych	- zna i rozróżnia znaki nakazu - zna ich znaczenie i potrafi odpowiednio na nie reagować
15.16	Znaki informacyjne, kierunku i miejscowości. Znaki poziome.	- poznanie grupy znaków informacyjnych, kierunku, miejscowości i znaków poziomych na podstawie ich cech charakterystycznych (kolor i kształt) - wdrażanie do umiejętnego odczytywania znaków drogowych	- zna i rozróżnia znaki informacyjne, kierunku i miejscowości i znaki poziome, - zna ich znaczenie i potrafi odpowiednio na nie reagować,
17.	Ostrzeżenia i przestrogi dla rowerzystów	- poznanie zasad zachowania się rowerzysty w różnych sytuacjach drogowych - kształcenie umiejętności zachowania się podczas jazdy w trudnych warunkach atmosferycznych	- wie, jak zachować się w różnych sytuacjach i warunkach na drodze
18.19.	Udzielanie pierwszej pomocy	- kształtowanie umiejętności rozpoznawania urazów - poznanie sposobów udzielania pierwszej pomocy przy niektórych urazach, - postępowanie w razie wypadku - sposoby uniknięcia niektórych urazów	- potrafi rozpoznać rodzaj urazu - potrafi udzielić pierwszej pomocy przy stłuczeniu, zadrapaniu, otarciu skóry, zranienia - wie, jak się zachować, gdy jest świadkiem wypadku drogowego lub kolizji, w którym są ranni, - zna sposoby uniknięcia niektórych urazów (stosowanie kasku i innego sprzętu ochronnego)
20.	Podsumowanie wiadomości	- kształtowanie umiejętności wykorzystania zdobytych wiadomości podczas gier dydaktycznych	- umie zastosować w praktyce zdobyte wiadomości
21.22.	Praktyczna jazda na rowerze	- wykształcenie umiejętności jazdy rowerem w różnym terenie - kształcenie umiejętności jazdy slalomem, hamowania, zatrzymania się przed przeszkodą, linią - ruszanie (włączanie się do ruchu) - jazda z jednoczesnym sygnalizowaniem zamiaru skrętu	- porusza się rowerem w różnym terenie - opanował umiejętność: jazdy slalomem, wolnego i szybkiego poruszania się na rowerze - opanował umiejętność hamowania i zatrzymywania się przed przeszkodą oraz jazdy z wyciągniętą ręką w prawą lub lewą stronę jako sygnalizacji

Treści zawarte w programie mogą być realizowane nie tylko za pomocą metody pokazowej i podającej, ale również za pomocą praktycznego działania. Po zakończonym cyklu zajęć uczeń będzie znał podstawowe pojęcia z ruchu drogowego, elementy drogi, wyposażenie roweru, podstawowe zasady i manewry w ruchu drogowym, będzie rozróżniał najważniejsze znaki drogowe, wiedział, jak zachować się w czasie niekorzystnych warunków atmosferycznych panujących na drodze oraz zastosuje wykorzystaną wiedzę w praktyce.