u Powrót

mgr Ireneusz Chojnowski
nauczyciel techniki
w Szkole Podstawowej
im. P. J. Gołaszewskiego
w Gołyminie-Ośrodku

Program "Wychowania Komunikacyjnego"
realizowanyw klasach I - VI
Szkoły Podstawowej im. P. J. Gołaszewskiego
w Gołyminie-Ośrodku

Założenia programu:

         Z roku na rok rośnie liczba wypadków drogowych z udziałem dzieci. Codzienna droga do szkoły, spędzanie czasu poza szkołą, gry i zabawy w sąsiedztwie ulicy, jazda na rowerach często kończą się tragedią lub kalectwem. Dziecko, przychodząc do szkoły, posiada już pewne doświadczenia i określone sposoby zachowania w ruchu drogowym. Niestety, często są to zachowania nieprawidłowe, wynikające z braku odpowiedniej wiedzy, ale także z naśladownictwa dorosłych, którzy w obecności dzieci mniej lub bardziej świadomie łamią podstawowe zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
    Chcąc wyposażyć młodzież w niezbędny zasób wiedzy dotyczącej zagrożeń wynikających z korzystania z dróg, niezbędnym staje się wprowadzanie programów edukacyjnych od najmłodszych lat. Podstawy programowe obejmują tę problematykę w swoich zapisach w kilku zaledwie hasłach, w sposób wystarczająco jednak ogólny, aby móc zbudować odpowiednio poszerzone programy nauczania dla poszczególnych etapów edukacyjnych.
   Uczniowie klas I-III zgodnie z ustawą Prawo o ruchu drogowym, mogą uczestniczyć w ruchu na drogach publicznych tylko jako piesi i pasażerowie. Dlatego na tym etapie nauczania powinniśmy kształtować świadomego obywatela - uczestnika ruchu pieszego, który potrafi właściwie interpretować zasady współuczestnictwa i współodpowiedzialności za jego bezpieczeństwo.
    W klasie czwartej, gdy dziecko kończy dziesięć lat, (zgodnie z uszczegółowieniem zapisów dotyczących szkół w ustawie Prawo o ruchu drogowym, Art. 97 i Art. 109, DZ. U. Nr 129 z dnia 12 XI 2001 r. poz. 1444) szkoła powinna umożliwić uczniowi zdobycie karty rowerowej, a tym samym wyposażyć go w wiedzę niezbędną do jej uzyskania.
    W klasie piątej i szóstej powinniśmy nie tylko utrwalać zdobyte przez ucznia wiadomości i umiejętności dotyczące wiedzy o bezpieczeństwie ruchu drogowego, ale również je rozszerzać. Można to robić na lekcjach techniki, wychowania fizycznego, w ramach ścieżek edukacyjnych czy też w ramach przygotowań i udziału w różnych konkursach związanych z bezpieczeństwem ruchu drogowego.
    Przyjęte w tym programie założenia, cele i treści kształcenia pozwolą dzieciom przyswoić wiedzę o zasadach ruchu, wyposażą w umiejętności i nawyki bezpiecznego zachowania, rozwiną w nich wyobraźnię, myślenie przyczynowo - skutkowe, uwagę, orientację przestrzenną i czasową, spostrzegawczość wzrokową i słuchową.
    W programie tym treści kształcenia i wychowania zostały podzielone na trzy etapy. Towarzyszą im oczekiwane efekty pracy ucznia. Opis tych efektów ma ułatwić nauczycielom realizującym wychowanie komunikacyjne na różnych etapach nauczania planowanie pracy i wskazać zakres realizowanych treści kształcenia.

Cele ogólne kształcenia

Nadrzędnym celem kształcenia jest ukształtowanie w uczniu postawy odpowiedzialnego i świadomego uczestnika ruchu.

Cele szczegółowe wynikające z powyższego celu głównego:

    *     wyposażenie uczniów w wiadomości niezbędne do zrozumienia zasad świadomego, bezpiecznego uczestnictwa w
          ruchu drogowym oraz zrozumienie istniejących zagrożeń i ich przyczyn,
    *    wyrobienie koniecznych umiejętności i nawyków potrzebnych do samodzielnego i odpowiedzialnego korzystania
          z dróg,
    *    kształtowanie postaw szacunku dla innych uczestników ruchu drogowego oraz osób działających na rzecz porządku
          publicznego, poszanowania środowiska naturalnego oraz urządzeń i miejsc użyteczności publicznej,
    *    rozwój wyobraźni, myślenia przyczynowo - skutkowego,
    *    kształtowanie spostrzegawczości oraz orientacji przestrzennej i czasowej,
    *    zapoznanie z podstawowymi zasadami postępowania przy udzielaniu pierwszej pomocy w najczęściej spotykanych
          urazach powstających w czasie zabaw,
    *    przygotowanie uczniów do otrzymania karty rowerowej,
    *    poszerzanie wiedzy i umiejętności dotyczących bezpieczeństwa w ruchu drogowym, wykraczających poza wiadomości
          i umiejętności niezbędne do otrzymania karty rowerowej.

Treści nauczania i oczekiwane efekty pracy ucznia w poszczególnych etapach nauczania

Nauczanie zintegrowane

Treści

Oczekiwane efekty

Swobodne wypowiadanie się na temat swojej drogi do szkoły.

Wypowiadanie się na temat bezpiecznego przechodzenia przez jezdnię.

Przestrzeganie przepisów ruchu drogowego obowiązujących pieszych (5 zasad przechodzenia przez jezdnię).Ćwiczenia w przechodzeniu przez jezdnię najlepiej w okolicach szkoły.

Rozpoznawanie znaków drogowych znajdujących się w okolicach szkoły.

Opowiadanie o zdarzeniach i zaobserwowanych zjawiskach na drodze na podstawie pojedynczych obrazków i historyjek obrazkowych.

Wypowiadanie się na temat elementów drogi w mieście (jezdnia, chodnik, skrzyżowania sygnalizacja świetlna, natężenie ruchu pojazdów i pieszych) i poza miastem (jezdnia, pobocze, rowy, rodzaje oznakowania).

Umiejętność omówienia dróg i miejsc prowadzących do szkoły o największym zagrożeniu dla pieszych.

Wprowadzanie pojęć "droga gruntowa" i "droga twarda".

Omawianie chodzenia grup w mieście i poza miastem.

Wypowiadanie się temat właściwego zachowania się na przystankach, przy wsiadaniu i wysiadaniu z autobusu oraz właściwego zachowania się w autobusie.

Poznanie etapów drogi zatrzymania pojazdu w różnych warunkach i sytuacjach drogowych.

Uczeń:

- opisuje swoją drogę do szkoły

- reaguje na sygnały słuchowe i wzrokowe

- zna i potrafi zastosować zasady przechodzenia przez jezdni

- rozpoznaje znaki z grupy zakazu, nakazu, ostrzegawcze i informacyjne
- zna niektóre z nich

- wy
- wypowiada się na temat bezpiecznego zachowania się na drodze

- stosuje w wypowiedziach pojęcia: np.: jezdnia, chodnik, pobocze, znaki drogowe itp., potrafi je wskazać na obrazku,
- zna przydatność znaczków odblaskowych i jest w nie wyposażony,
- przestrzega zasad poruszania się po drogach i przechodzenia przez jezdnię,

- zna niebezpieczne miejsca w swojej najbliższej okolicy

- wyjaśnia pojęcia "droga gruntowa" i "droga twarda"

- zna zasady chodzenia grup pieszych w mieście i poza miastem

- kulturalnie zachowuje się w środkach komunikacji publicznej

- rozumie od czego zależy droga zatrzymania pojazdu

Klasa IV

Treści

Oczekiwane efekty

Budowa roweru oraz wyjaśnianie funkcji poszczególnych części..

Rozumienie zależności między stanem technicznym roweru, dopasowaniem do wzrostu rowerzysty, a bezpieczeństwem i wygodą jazdy.

Sprawdzanie stanu roweru i regulowanie niektórych jego części.

Zapoznanie się z zasadą prawostronnego ruchu pojazdów. Indywidualne omawianie zasady jazdy rowerem po prawej stronie jezdni.

Rozumienie skutków niewłaściwej jazdy rowerem.

Omawianie zasad włączania się rowerem do ruchu.

Zapoznanie się z zasadami obowiązującymi przy skręcaniu w prawo i w lewo.

Zapoznanie się z zasadami wymijania, wyprzedzania i omijania.

Zapoznanie się ze sposobem postępowania rowerzysty podczas jazdy w trudnych warunkach oraz dodatkowym wyposażeniem roweru.

Rozróżnianie znaków drogowych, które obowiązują rowerzystę oraz uświadomienie konieczności ich przestrzegania.

Zapoznanie z zasadami obowiązującymi kierująch rowerami przy przejeżdżaniu przez skrzyżowanie; dróg równorzędnych, podporządkowanych, z pierwszeństwem przejazdu, kierowanych za pomocą sygnałów świetlnych bądź policjanta.

Doskonalenie umiejętności jazdy na rowerze.

Udzielanie pierwszej pomocy przy niektórych urazach ciała np.: stłuczenia, zadrapania, otarcia skóry, zranienia.

Uczeń:

- nazywa części roweru,

- rozumie zależność między stanem technicznym roweru a bezpieczeństwem jazdy,

- potrafi samodzielnie wykonać proste czynności konserwacyjne,

- zna zasadę prawostronnego ruchu pojazdów,

- wie, czego nie wolno rowerzyście,

- potrafi włączyć się rowerem do ruchu,

- potrafi skręcać rowerem w prawo i w lewo,

- zna zasady wymijania, wyprzedzania i omijania pojazdów,

- wie, jak zachować się podczas jazdy w trudnych warunkach,

- zna znaki drogowe obowiązujące rowerzystę

- wie, jak przejeżdżać rowerem przez skrzyżowanie dróg

- umie jeździć na rowerze,

- potrafi udzielić sobie i innym pierwszej pomocy przy niektórych urazach.

Klasy V - VI

Treści

Oczekiwane efekty

Utrwalanie i rozszerzanie zasad dotyczących bezpieczeństwa w ruchu drogowym i doskonalenie umiejętności jazdy rowerem.

Uczeń:

- zna znaki drogowe wykraczające poza zakres znaków, których znajomość wymagana jest do uzyskania karty rowerowej,
- sprawnie jeździ rowerem.

Procedury osiągania celów:

      Realizacja programu "Wychowanie komunikacyjne" wymaga szczególnie starannego doboru metod i form pracy oraz środków dydaktycznych. Od tego, w jaki sposób przygotowujemy dzieci do świadomego uczestnictwa w ruchu drogowym, zależeć będzie ich zdrowie i życie. Jest to inwestycja w przyszłość - wychowanie nie tylko prawidłowo i bezpiecznie zachowujących się przyszłych kierowców, ale przede wszystkim ukształtowanie świadomego obywatela, który będzie dostrzegał potrzeby innych ludzi nie tylko w ruchu drogowym.
    Odpowiedni dobór metod nauczania i uczenia powinien umożliwić stopniowe wdrażanie dzieci do właściwego zachowania się na drogach. Nauczyciel powinien stosować jak najwięcej metod praktycznych, odpowiednio wiążąc je z metodami poszukującymi i podającymi. Do każdej jednostki tematycznej powinien sporządzić opis oczekiwanych efektów pracy ucznia w celu ułatwienia planowania pracy, ukierunkowania kontroli i oceny postępów dziecka.
    Zdrowie, życie i bezpieczeństwo dzieci stanowią wartość, o którą powinni dbać wspólnie rodzice, nauczyciele i organizatorzy ruchu drogowego. Dlatego też nauczyciel do realizacji treści programu powinien- o ile to jest możliwe- włączyć do ścisłej współpracy rodziców i policję. Powinien być koordynatorem wspólnych działań. Rodzice są pierwszymi nauczycielami i mają największą możliwość oddziaływania. Najlepiej znają swoje dziecko, jego słabe i mocne strony, potrafią więc zrozumieć potrzeby, wyjaśnić problemy, odpowiedzieć na pytania, a przede wszystkim pokazać , w jaki sposób należy zachowywać się na drodze. Policja może pomóc nauczycielowi w realizacji zajęć, na których poruszane są trudniejsze zagadnienia z przepisów ruchu drogowego, a także w ocenie wiadomości i umiejętności ucznia przystępującego do egzaminu na kartę rowerową.